ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Μ.Ε.

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΗΣ

ΝΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ – ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ ΟΛΓΑ

Αγαπητοί γονείς και μαθητές, καλωσορίσατε στη σελίδα του φροντιστηρίου μας. Στόχος μας η καλύτερη δυνατή επικοινωνία μαζί σας και η διαρκής ενημέρωση για όλα όσα αφορούν τη λειτουργία και τις παροχές του φροντιστηρίου μας

Στο Φροντιστήριό μας προετοιμάζουμε τους μελλοντικούς πρωταγωνιστές. Η απόλυτη εξειδίκευσή μας στο χώρο των φιλολογικών και οικονομικών μαθημάτων, καθώς και η πολυετής πείρα μας στο χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης, θέτουν από νωρίς τις βάσεις της επιτυχίας και διευκολύνουν τη δουλειά του υποψηφίου.

Άλλωστε, οι επιτυχίες μιλάνε για εμάς: με εισακτέους στα τμήματα στρατιωτικών σχολών, όπως ΣΣΑΣ Νομικής, ΣΣΑΣ Οικονομικών, ΣΜΥ, στις παραγωγικές σχολές των Αξιωματικών και Αστυφυλάκων ΕΛ.ΑΣ, Πυροσβεστικής, αλλά και στα υψηλής ζήτησης Ανώτερα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας όπως η Νομική, Φιλολογία, Παιδαγωγικά Τμήματα, Αγγλική Φιλολογία, Ψυχολογία και Οικονομικά Τμήματα, αποδεικνύουμε τη σκληρή μας δουλειά.

Το Φροντιστήριό μας άλλωστε είναι και πιστοποιημένο συνεργαζόμενο κέντρο της UNICERT (σύγχρονου Φορέα Πιστοποίησης Ανθρώπινου Δυναμικού, πιστοποιημένου από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. και διαπιστευμένου από τον Ε.ΣΥ.Δ, τα πιστοποιητικά του οποίου αποτελούν απαραίτητο εφόδιο για προσλήψεις στο ελληνικό δημόσιο και διαγωνισμούς Α.Σ.Ε.Π.), αποκλειστικού αντιπροσώπου του Πανεπιστημίου FREDERICK της Κύπρου ( με έδρα τη Λευκωσία, ενώ σχολές και τμήματα λειτουργούν και στη Λεμεσό), το οποίο προσφέρει στον ελλαδικό χώρο προγράμματα σε πτυχιακό, μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο (δια ζώσης – εξ αποστάσεως) ομοταγή με τα ελληνικά ΑΕΙ, αναγνωρισμένα από τον Δ.Ο.Α.Τ.Α.Π. ( Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης), με έξι (6) σχολές που καλύπτουν σχεδόν όλο το φάσμα της εκπαίδευσης. Επίσημες γλώσσες του Πανεπιστημίου είναι η Ελληνική και η Αγγλική) για την προώθηση των προγραμμάτων σπουδών του σε πτυχιακό, μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο (δια ζώσης και εξ αποστάσεως).

Κατανοώντας ταυτόχρονα την οικονομική συγκυρία, το φροντιστήριο μας στέκεται δίπλα στην ελληνική οικογένεια με αίσθημα ευθύνης, αναπροσαρμόζοντας τα δίδακτρα του στο πνεύμα της κρίσης και υιοθετώντας προνομιακή τιμολογιακή πολιτική για ειδικές ομάδες μαθητών (όπως έκπτωση διδάκτρων για ανέργους, πολύτεκνους, αδέλφια, μαθητές εκτός Βόλου, εγγραφή δύο μαθητών…) και επιβραβεύοντας την αριστεία (έκπτωση σε αριστούχους).

Ως μέλος του Συλλόγου Φροντιστών Μαγνησίας και της ΟΕΦΕ (Ομοσπονδία Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδος) συμμετέχουμε κάθε χρόνο στα Πανελλαδικά Διαγωνίσματα Προσομοίωσης για όλες τις τάξεις του Λυκείου. Παράλληλα, μέσω ειδικών διαγνωστικών τεστ εντάσσουμε το μαθητή – τρια σε τμήμα ανάλογα με τις δυνατότητές του. Παρέχουμε οργανωμένο υλικό μέσω προσωπικών σημειώσεων αλλά και εκδόσεων Schooltime. gr ως επιστημονικοί συνεργάτες του site.

ü Ομοιογενή τμήματα

ü Δωρεάν έκτακτες ώρες διδασκαλίας

ü Σύγχρονα εποπτικά μέσα

ü Εβδομαδιαία προγραμματισμένα υποχρεωτικά διαγωνίσματα

ü Συνεχής ενημέρωση γονέων για τις πραγματικές επιδόσεις των παιδιών

Βόλος, Τοπάλη 15 (με Δημητριάδος)

Τηλ. Επικοινωνίας: 2421-0-23227 / 6976796234

Υπεύθυνοι σπουδών: Ιωαννίδης Άρης, Φιλόλογος,

Ντανοπούλου – Ιωαννίδου Όλγα

olgantanopoulou@yahoo.gr.

(Facebook, Iωαννίδης Άρης)

Γ. Βιζυηνός


ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Οι αφηγηματικές τεχνικές που εφαρμόζει στη διηγη-

ματογραφία του ο Γ. Βιζυηνός καθορίζονται σε μεγάλο

βαθμό από την ποιητική του θεωρία, που οι μελετητές

του ονομάζουν «ποιητική της πλάνης». Γιατί την ονό-

μασαν έτσι;

Τα έξι διηγήματα του Γ. Βιζυηνού διαφέρουν οπωσδήποτε

μεταξύ τους, παρουσιάζουν όμως κάποιες χαρακτηριστικές

ομοιότητες. Το βασικό στοιχείο που τα συνδέει –και μας

ενδιαφέρει εδώ– είναι το αίνιγμα που προεξαγγέλλεται από

τη ρητή ή λανθάνουσα απορία των τίτλων: «Το αμάρτημα

της μητρός μου», «Ποιος ήτο ο φονεύς του αδελφού μου»,

«Αι συνέπειαι της παλαιάς ιστορίας». Όπως επισημαίνει ο

Π. Μουλάς, όλοι οι τίτλοι, με εξαίρεση το «Μοσκώβ Σελήμ»,

υποβάλλουν την προσδοκία της απάντησης σε μια ερώτη-

ση.

Αυτές οι ιστορίες δίνονται μέσω της περιορισμένης προ-

οπτικής του δραματοποιημένου αφηγητή, γεγονός που

καθορίζεται από τη φύση της πλοκής τους, η οποία παίρνει

τη μορφή της αναζήτησης.

Εφόσον τα διηγήματα βασίζονται σε ένα αίνιγμα ή μια

απορία, η παντογνωστική προοπτική ή η μηδενική εστίαση

αποκλείονται εκ των προτέρων, γιατί θα υπέσκαπταν τη

διάρθρωση των αφηγηματικών δρωμένων. Σε αυτή την

περίπτωση δηλαδή κάποιος αναγκαίος συντονισμός υπα-

γορεύεται ανάμεσα στις απαιτήσεις της πλοκής και στην

οπτική γωνία που υιοθετείται, γιατί διαφορετικά οι στόχοι της

αφήγησης υπονομεύονται (βλ. παρακάτω: ποιητική της

πλάνης).

Οι αφηγηματικές τεχνικές που επιλέγονται υπηρετούν τη

συναρπαστική πλοκή του διηγήματος, η οποία βασίζεται σε

μία ιδιαίτερη αφηγηματική ποιητική, που οι μελετητές ονομά-

ζουν τεχνική της διπλής ή πλαστής πραγματικότητας ή

αλλιώς «ποιητική της πλάνης».

Στο πλαίσιο της τεχνικής αυτής, που απαντά σε όλα τα

διηγήματα του Γ. Βιζυηνού, οι ήρωές του (ένας εκ των οποί-

ων είναι και ο αφηγητής) εμφανίζονται να έχουν διαφορετική

έως και αντίθετη συνείδηση της πραγματικότητας, γιατί δια-

μορφώνουν τη στάση τους απέναντι στα πρόσωπα και τα

γεγονότα βασιζόμενοι σε λανθασμένα δεδομένα ή παρασυ-

ρόμενοι από την άγνοιά τους για κάποιο σημαντικό επεισό-

διο. Η εικόνα λοιπόν που έχουν για την πραγματικότητα, τόσο

οι ίδιοι όσο και ο αναγνώστης (που βασίζεται στην οπτική

γωνία του αφηγητή) είναι πλαστή. Στο τέλος του διηγήματος

όμως αποκαλύπτεται ένα μυστικό, ένα στοιχείο την ύπαρξη

του οποίου οι ήρωες και ο αφηγητής δεν αντιλαμβάνονταν,

και πλέον ανασυνθέτουν μια δεύτερη εικόνα της πραγματι-

κότητας βασιζόμενοι πλέον στα νέα στοιχεία.

Να προσεγγίσετε την ψυχολογία της μητέρας εστιάζοντας:

α) στην παραδοξότητα της προσευχής της,

β) στην προσπάθειά της να πείσει το Γιωργή για το

δικαίωμά της στη δεύτερη υιοθεσία,

γ) στην ομολογία - εξομολόγησή της προς το Γιωργή.

α) H μητέρα του Γιωργή βρίσκεται σε απόγνωση εξαιτίας της

σταδιακής και μη ανατρέψιμης πορείας της ασθένειας της

κόρης της. Έσχατο μέσο σωτηρίας θεωρείται από τη λαϊκή

κοινωνία η παραμονή για σαράντα μέρες της Αννιώς στην

εκκλησία, με στόχο να ηττηθεί η αιτία της αρρώστιας, δηλα-

δή το δαιμονικό.

Κατά τη διάρκεια αυτής της παραμονής η μητέρα προσεύ-

χεται στο Θεό, ζητώντας βοήθεια για το άρρωστο κορίτσι της.

Η προσευχή της εκπλήσσει με την ένταση και το περιεχόμε-

νό της τον αναγνώστη, καθώς περιέχει δύο παράδοξες

αναφορές. Πιο συγκεκριμένα:

Αναφέρεται σε κάποιο αμάρτημα που έχει διαπράξει στο

παρελθόν.

Διαπραγματεύεται τη διάσωση της κόρης της, προσφέρο-

ντας ως αντάλλαγμα στο Θεό τη ζωή κάποιου άλλου της

παιδιού.

Η μητέρα αφήνει να εννοηθεί ότι θεωρεί την ασθένεια της

κοπέλας θεία τιμωρία για το πρότερο αμάρτημά της. Ωστόσο,

ενώ η σημαντική αυτή αναφορά της μητέρας θα έπρεπε να

δημιουργεί ερωτηματικά (τόσο στο Γιωργή όσο και στον

αναγνώστη), οι συγκλονιστικές εξελίξεις μάς παρασύρουν,

ώστε να ξεχαστεί. Να θυμηθούμε σε αυτό το σημείο τον Π.

Μουλά, σύμφωνα με τον οποίο ο Βιζυηνός ξέρει «να κεντρί-

ζει το ενδιαφέρον του αναγνώστη, να σκορπίζει ‘πρόωρες’

ενδείξεις που η σημασία τους θα φανεί αργότερα».

Η μητέρα, μετά τα πρώτα λόγια που απευθύνει στο Θεό,

σωπαίνει, εμφανίζεται διστακτική προς στιγμήν και συνε-

χίζει. Η σύντομη αυτή διακοπή κάνει αντιληπτό τον πόνο της,

αλλά και μας προετοιμάζει για ακόμη πιο συνταρακτικές

εξελίξεις. Η σιωπή αυτή δηλώνει επιπλέον ότι η μητέρα

διστάζει να εκφράσει την «ευχή» της αναδεικνύοντας έτσι το

δίλημμά της, αλλά και καθιστά την ευχή αυτή πιο βαριά,

καθώς αναιρείται ο αυθορμητισμός.

Η Αννιώ για τη Δεσποινιώ δεν αποτελεί μόνο το ένα από

τα τέσσερα παιδιά της, δεν είναι μόνο η μοναχοκόρη, αλλά

ο ερχομός της στην οικογένεια θεωρήθηκε u954 και η ευκαιρία της

μάνας να εξιλεωθεί για το πρώτο αμάρτημά της. Με τον

επικείμενο θάνατό της Αννιώς θα έχανε οριστικά αυτή την

ευκαιρία.

Αφού αγνοούμε τα κίνητρά της, είναι λογικό η συμπερι-

φορά αυτή να μας προκαλεί έκπληξη, ακόμη και κάποια

δυσαρέσκεια. Γι’ αυτό άλλωστε συμμεριζόμαστε τον πόνο

του Γιωργή και το αίσθημα αδικίας που τον διακατέχει. Η

ιδιαίτερη αδυναμία της μάνας για την Αννιώ δεν είναι ικανή

να δικαιολογήσει τη στάση της.

β) Ο αφηγητής με αριστοτεχνικό τρόπο διαμορφώνει σταδι-

ακά την ψυχολογία των πρωταγωνιστικών προσώπων –

αλλά και του αναγνώστη για την αποκάλυψη της «άλλης

μισής αλήθειας». Όλος ο διάλογος του Βιζυηνού με τη μητέ-

ρα του για το Κατερινιώ λειτουργεί προπαρασκευαστικά

και η αρνητική στάση του Γιωργή ως προς το νέο ψυχοπαίδι

τελικά ανάγεται σε αφορμή για την εξομολόγηση.

Όταν πλέον ο αφηγητής και ο αναγνώστης συμπληρώ-

νουν τη γνώση τους για τα γεγονότα, η επιλογή της μητέρας

τουλάχιστον αιτιολογείται-εκλογικεύεται:

Τα στάδια της κλιμάκωσης αυτής είναι:

Οι προσδοκίες του Βιζυηνού για την προσωπικότητα της

νέας του αδελφής, αλλά και της μάνας για ηθική και οικονο-

μική υποστήριξη από τον γιο, διαψεύδονται («Ὡς πρός τό

ψυχοπαῖδί της ὅμως δέν μ’ εὗρε τόσον πρόθυμον,… ἐξεφράσθην

ἐναντίον τῆς διατηρήσεώς του, πρός μεγίστην τῆς μητρός μου

ἔκπληξιν»).

«Δός το πίσου, ἄν μ’ ἀγαπᾷς»: στη φράση αυτή ελλοχεύ-

ει η αμφιβολία του Βιζυηνού για τη δύναμη της μητρικής

αγάπης. Ένας λανθάνων ανταγωνισμός ανάμεσα στο κορί-

τσι και στο νέο πλέον άνδρα, παρά την απομάκρυνσή του

από την οικογενειακή εστία.

Ο Γιωργής δε διαφωνεί με τη μητέρα ως προς την υιοθε-

σία μιας κόρης, αλλά προτιμά ένα κορίτσι όμορφο και ικανό.

Η μητέρα, στο κατηγορηματικό αίτημα του Βιζυηνού να

δώσουν πίσω το Κατερινιώ, αρχικά αντιδρά με ένα βωβό

κλάμα (το οποίο αποδίδεται με μια παραστατική οπτική

εικόνα: «Ὅταν ὕψωσα… ἐξέφραζον μίαν ἀπερίγραπτον θλῖψιν!»:

όσο ο Γιωργής περιγράφει την ιδανική διάδοχο της

Κατερινιώς, η μητέρα μένει σιωπηλή. Η αντίστιξη λόγου

και σιωπής δημιουργεί δραματική ένταση.

Η μητέρα, φανερά απελπισμένη-απογοητευμένη («μετ’

ἀπελπιστικῆς ἐκφράσεως») από τη στάση του γιου της, αφού

αντιπαραβάλλει τη στάση των άλλων της γιων και του Γιωργή

(η αντίθεση δηλώνει εμφατικά την απογοήτευσή της) επι-

στρατεύει δύο επιχειρήματα για να μεταπείσει το Γιωργή:

- δε φταίει το Κατερινιώ για τα ελαττώματά της, αλλά έτσι την

έπλασε ο Θεός (θεοκρατική αντίληψη της μάνας),

- αν ήταν πραγματική αδελφή του, ο Γιωργής θα έπρεπε να

την αποδεχτεί, επιχείρημα που βασίζεται στην υπόθεση.

Πρόκειται για συλλογιστικά σχήματα που στέκονται μετέ-

ωρα και δε βασίζονται στη λογική, στα οποία ο Γιωργής με

κυνικό σχεδόν τρόπο αντιπαραθέτει ένα αναμφισβήτητο

γεγονός: δεν είναι πραγματική του αδελφή. Η νέα αποτυχία

της μάνας την οδηγεί σε ξέσπασμα λυγμών ἀνεφώνησεν

ἡ μήτηρ μου μετά λυγμών»). Η μάνα επιμένει ότι το παιδί, αν

όχι βιολογικά, ουσιαστικά όμως και συναισθηματικά είναι

δικό της.

Επιχειρήματα:

- το πήρε βρέφος στα χέρια της

- το βύζαινε, έστω και ψεύτικα

- το τύλιξε στα σπάργανα των παιδιών της και το κοίμισε

στην κούνια τους

Επομένως, δεν μπορεί να το ξεχωρίσει από τα πραγμα-

τικά της παιδιά. Παρατηρούμε ότι το συμπέρασμα δεν

προκύπτει από λογικές προκείμενες και γι’ αυτό είναι αστή-

ριχτο: η μητέρα επισωρεύει πλήθος επιχειρημάτων, τα οποία

όμως αποτελούν προφάσεις, καθώς λείπει το μοναδικό και

πολύ απλό επιχείρημα: «τη γέννησα και επομένως είναι

παιδί μου και αδελφής σας».

Ο Γιωργής παραμένει σιωπηλός και δεν την αντικρούει

πλέον, προφανώς επειδή αναγνωρίζει ότι η μητέρα του

παραλογίζεται και δε θέλει να την προσβάλει, καθώς τη

λυπάται. Η Δέσποινα καταλαβαίνει από τη διακριτική σιωπή

του Γιωργή ότι δεν είναι πειστική. Η σχέση των δύο προσώ-

πων οδηγείται σε αδιέξοδο, παρόλο που δε θέλουν και οι

δύο να διαταραχθούν οι σχέσεις τους. Ωστόσο, η σύγκρου-

ση και η ανάγκη να δοθεί λύση στο αδιέξοδο προωθούν την

εξέλιξη του μύθου (εξυπηρετούν την οικονομία του έργου),

γιατί οδηγούν στην αποκάλυψη του.

γ) Η οριστική αποτυχία της μάνας να πείσει το Γιωργή οδηγεί

τη μητέρα στην απόφαση να αποκαλύψει το μυστικό της που

εξηγεί και την επιμονή της να κρατήσουν το Κατερινιώ. Εξάλλου,

ούτε και η ίδια πιστεύει όσα νωρίτερα επικαλέστηκε, αυτό του-

λάχιστον υπαινίσσεται με τη φράση της: «κ’ ἐγώ τό ἤθελα καλ-

λίτερο». Έτσι καταφεύγει στο πιο αποτελεσματικό –και τελευ-

ταίο– μέσο που διαθέτει για να πετύχει το στόχο της (να απο-

δεχτεί ο Γιωργής το Κατερινιώ): την αποκάλυψη της αλήθειας.

Στόχος του συγγραφέα, στη συνέχεια, είναι να εντείνει την

αγωνία του αναγνώστη όσο γίνεται περισσότερο για να

παρακολουθήσει και να απολαύσει τη νέα τροπή που θα

πάρει το διήγημα με την αποκάλυψη του αμαρτήματος.

Παρακολουθούμε τα στοιχεία που συμβάλλουν στη δρα-

ματική ένταση της σκηνής πριν από την εξομολόγηση:

Η σιωπή του Γιωργή μπορεί να αναγκάζει τη μάνα να χαμηλώ-

σει τους τόνους της φωνής της, αλλά κλιμακώνεται η δραματική

ένταση της σκηνής με την προσήμανση της εξομολόγησης

«μά ἡ ἁμαρτία μου, βλέπεις, δέν ἐσώθηκεν ἀκόμα».

Η συγκινητική εικόνα της μάνας που υψώνει το βλέμμα

δακρυσμένο στον ουρανό προδιαθέτει τον αναγνώστη για

τη σοβαρότητα του αμαρτήματος. Ανάλογη εντύπωση δημι-

ουργούν και οι δηλώσεις της μάνας: «ἔχω κάτι ἐδῶ μέσα βαρύ,

πολύ βαρύ / Ὥς τῶρα τό γνωρίζει μόνον ὁ Θεός καί ὁ πνευμα-

τικός μου».

Η μητέρα, καθώς είναι έτοιμη για την εκμυστήρευση,

αποζητά τις κατάλληλες συνθήκες για να μιλήσει: καλλιεργεί

μια ατμόσφαιρα μυστικότητας, σχεδόν συνωμοτική.

Προφανώς δεν είχε ποτέ σκεφτεί το ενδεχόμενο να ομολο-

γήσει το μεγάλο μυστικό της ζωής της, το θάνατο ενός παι-

διού της –το «φόνο», όπως εκείνη τον αντιλαμβάνεται– σε

κάποιο από τα άλλα της παιδιά. Της προκαλεί τουλάχιστον

αμηχανία η προοπτική να ομολογήσει ότι στάθηκε ανάξια

να προστατεύσει το παιδί της.

«Ἡ μήτηρ μου ἐκρέμασε τήν κεφαλήν, ὡς κατάδικος, …

ἐγκλήματος»: επιτυχής παρομοίωση F1χπου αισθητοποιεί την

ενοχή της μάνας και προϊδεάζει τον αναγνώστη για τη

συγκλονιστική αποκάλυψη. Ο Γιωργής, εντυπωσιασμένος

από την εκμυστήρευση της μητέρας του, ξεκαθαρίζει ανα-

δρομικά στη σκέψη του και ερμηνεύει την όλη ως τότε ανε-

ξήγητη συμπεριφορά της, αφού πλέον γνωρίζει το γεγονός

που καθόρισε τις επιλογές και τον τρόπο σκέψης της μητέ-

ρας. Ο συγγραφέας όμως δεν αναλώνεται στην υπόμνηση

όλων των ανεξήγητων ενεργειών της, αλλά στη μνήμη του

αναγνώστη έρχονται η προσκόλληση της μητέρας στην

Αννιώ και αργότερα στα θετά κορίτσια, η προσευχή της για

ανταλλαγή της ζωής της Αννιώς με τη ζωή του Γιωργή, η

εμμονή στην υιοθέτηση κοριτσιών κ.ά. Ωστόσο, ο αφηγητής

αξιολογεί ως τρίτος και βάζει στις πραγματικές του διαστάσεις

το «αμάρτημα» της μητέρας του, το οποίο υποβαθμίζει

χαρακτηρίζοντάς το δυστύχημα. Προσδιορίζει τα βασικά

στοιχεία του χαρακτήρα της (ἀπλή, ἐνάρετος, θεοφοβούμενη)

και διεισδύει στα βαθύτερα αίτια της στάσης της, τα οποία

ταυτόχρονα συνιστούν και την τιμωρία της («Τί φρικτή καί

ἀμείλικτος Κόλασις!»):

- ἡ συναίσθησις τοῦ ἁμαρτήματος: συναισθανόταν το μέγεθος

και τη βαρύτητα της πράξης της.

- ἡ ἡθική ἀνάγκη τῆς ἐξαγνίσεως: πιεζόταν από την ηθική

ανάγκη να εξαγνιστεί και να ανακουφίσει τη συνείδησή

της.

- τό ἀδύνατον τῆς ἐξαγνίσεως αὐτοῦ: διαπίστωνε το αδιέξοδο

στο οποίο βρισκόταν, γιατί δεν έβρισκε την ηθική λύτρωση

με κανένα τρόπο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τρία επίθετα που προσδιορί-

ζουν την προσωπικότητα της μάνας (ἀπλή, ἐνάρετος, θεο-

φοβούμενη) στοιχούν με τα τρία αίτια.

κυκλοφορούν

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου